استثناء گروهى از دانشمندان از آن ، ديگر لفظ در معناى حقيقى به كار نرفته . يعنى به علّت كاهش مصداق ، در غير ما وضع له استعمال گرديده ؛ بنابراين مجاز است . گروه ديگر بر خلاف گروه اوّل اعتقاد دارند عام پس از ورود مخصّص ، به حقيقت خود باقى مىماند و مجاز نمىشود . اين عدّه مىگويند ورود مخصّص فقط دامنه شمول عام را محدود مىكند ، و در ماهيتش از حيث حقيقت و مجاز تغييرى نمىدهد . زيرا پس از ورود مخصّص چيزى تغيير نمىكند ، فقط از مصاديق عام تا حدّى كاسته مىشود . اين گروه مىگويند ادات عموم كه رساننده حالت عام است گاه بر محدودهء وسيعى دلالت مىكند و گاهى هم پس از ورود مخصّص محدودتر مىشود ؛ ولى حالت عام محفوظ مىماند و به عبارت ديگر كلمه « همه » وضع شده است براى رساندن شمول و عموم مفهوم آنچه كه بعد از آن بيايد ؛ سعه و ضيق مدلول كلمه‌اى كه مدخول همه است ، تغييرى در آن ايجاد نمىنمايد . مثلا در مورد مثال فوق قبل از تخصيص ، دانشمندان تاب دلالت و شمول بر همهء مصاديق را دارا بوده ، و كلمه همه اين استعداد را به فعليّت رسانده و دلالت بر عموم را مسجّل كرده است . و بعد از تخصيص هم ، « دانشمندان عادل » مفهومى ضيق‌تر است و كلمه همه در همان دايره نقش خويش را ايفاء مىنمايد . يعنى مىرساند : همه دانشمندان عادل را ؛ و بهترين شاهد براى اين مدّعى اين است كه ما نمىتوانيم كلمه همه را برداريم و بجاى آن كلمه بعضى را در جمله فوق قرار دهيم . و اگر چنين كنيم درست خلاف مقصود را مىرساند . به‌هرحال بيشتر علماء عقيده دارند كه حقيقت عام پس از